Saya Gezdirme; Yöremiz köylerinde yapılır, küçük baş hayvanlardan olan koyunların kuzulama yani yavrulama zamanında senede bir defaya mahsuz yapılan geleneksel bir etkinliktir. Koyunların yavrulamaya başlamasını coşku ile   bereketin geldiğini  köylüyü müşdelemeye Saya Gezdirme denir. Kışın karın bol olduğu yani eski tabirle zahmarı ayında yapılır çünkü ''koyunların kuzulama zamanı''dır. Saya gezdirme köyün tüm gençlerinin organize bir tertipi ve katılımı ile olur.

Saya gezdirme akşam namazından sonra yapılır, öncelikle gençler kendi aralarından bir köse yani damat ve birde gelin seçerler, kösenin yani damadın yüzü ocak karası ile siyaha boyanır elinde sopası olur, gelin ise uygun bir elbise ile süslenir. Ayrıca gelini ve müjde karşılığında toplanacak bulgur ve yağı kaçırmak isdeyenler olacaktır, onun içinde kendi aralarından koruma yani jandarma seçerler yeteri kadar. Korumalar taviz vermeden şiddetle gelini ve toplanan bulgur ile yağı kaçırmak isteyenlere karşı mudahale ederek savunma yaparlar endoğal  haklarıdır, aynı şekilde gelini ve toplananları kaçırmakta herkesin hakkıdır oda usüldendir tabi kaçırabiliyorlarsa...

Saya gezdiren kalabalığın ellerinde meşaleler olur aydınlık olsun diye, korumaların ve gelinin üzerinde koyun çanları yani cıngırdaklar olur bol miktarda, saya gezdirildiği belli olsun ve gelini oynatmak için ritim olsun diye. Saya gezdirmeye ilk köyün bir ucundan başlanır ve tüm evler dolaşılır, zaten herkes kapıda beklemektedir sırasını. Saya gezdirmeye başlanıldığında evlere varıldığında hane sayiplerine hep bir ağızdan ''bulgur verenin oğlu yağ verenin kızı olsun ikisinide verenin ikizi olsun'' denilerek bulgur ve yağ talep edilir, hane sayipleride gelin ve damadın oynamalarını isterler usuldendir, bu arada gelini ve toplanan bulgur ile yağıda kaçırma  teşebbüsleri olur varılan evlerde ama korumalar buna musade etmezler, ayrıca evlerden kalabalığın üzerine suda serpilir oda usuldendir.

Gelini kaçırmaya teşebbüs ettiklerinde gelini yirmi otuz metre öteye kaçırabilenler olursa köse gelinin ardından ağıtlar yakarak yakarır, sonuçta korumalar  gelini getirir usul böyledir. Tüm evler coşku ile dolaşıldıktan sonra gençlerin önceden belirlediği bir evde saya gezdiren gençler toplanır sonrada toplanan bulgur ve yağ ile bulgur pilavı yapılarak o gece kalabalık ile afiyetle yenir. Kalan bulgur ve yağ ise köyün fakiri olan bir eve yada birkaç eve hibe edilir. Kısaca saya gezdirme budur. Bu güzel köklü kültürümüz asırlardır yapılmaktadır. Ama şimdilerde köylerde hayvancılık eskisi kadar yapılmadığından vede eskisi kadar köylerde nüfüs olmadığından dolayı Sayada Gezdirme  malesef yapılmamaktadır tabi halen yapan köyler vardır belkide.

Şükürler olsunki ben bu güzelliğe yıllar öncesinde bir kac sefer şahit olmuş ve bir seferde köse olarak saya gezdirmiştim.  Bu güzelliği yaşayan bir çok yöre insan vardır mutlaka. 2008 de Akçaken ilçesi Ayvalı köyünde 1. yaz şenliğimizde Ağustos ayında kültür tanıtımları yaparak binlerce kişiyi yıllar öncesine götürerek heyacanla kültüre özlemi sılayı rahim yaparak evlerinin kapısında bekleyen  geçmişe hasret kalmış ve bu kültürü bilmeyen ilk defa gören insanlar mutlulukla coşku ile saya gezdirenleri karşılayarak özlem giderilmesine vesile olundu. İnşallah yöremiz ve köylerimiz eskisi gibi bereketi ve kültürü ile tekrar eski güzelliklerine kavuşur...

İsrafil Bedir